top of page
ANJA _ GBB-ineenflits 2-6-17 (1).jpg

De vier basisemoties, de 4 b's - boos, blij, bang en bedroefd?

Iedereen heeft evenveel emoties. Iedereen kan kwaad, blij, verdrietig of boos zijn. Het verschil zit ‘m in wat we met onze emoties doen.


De emoties blij, boos, bang en bedroefd zijn de emoties waaruit alle andere emoties ontstaan. De basis van de emotionele ontwikkeling. Juist deze vier basisemoties zijn bepalend voor het gevoelsleven van ons allemaal.

Primair en secundair

De vier basisemoties worden ook wel primaire emoties genoemd. Zij zijn eveneens herkenbaar bij dieren en worden waarschijnlijk gevormd door het oudste deel van onze hersenen: de primaire hersenen. Omdat de emoties blij, boos, bang en bedroefd in de hersenen eerder “ontstaan” zijn, zitten ze ook dieper geworteld en gebruiken we deze emoties sneller in reacties. Denk aan reflexen. Het zijn als het ware primitieve emoties. Naast de vier primaire emoties kennen we ook secundaire emoties. Dit zijn gevoelens die met een ingewikkelder proces uitstaan uit de vier eerste emoties. Het gaat dan om emoties waar meer denkwerk bij komt kijken. Deze emoties zijn te vinden in een “nieuwer” deel van de hersenen. We hebben het dan over gevoelens zoals verliefdheid, nervositeit, frustratie, teleurstelling of schaamte. Deze emoties ontstaan als een complexere vorm bovenop de vier basisemoties. Pas als we gaan nadenken over een primaire emotie ontstaat een secundaire emotie. Schaamte, bijvoorbeeld, komt voort uit de angst om niet geaccepteerd te worden door de omgeving. Je vult in wat een ander over jou zou denken. Een secundaire emotie als schaamte is dan geëvolueerd tot een complexere uiting van de basis-emotie Bang.


Niet goed of fout

Emoties an sich zijn niet goed of fout. We hebben in onze maatschappij wel de neiging om bijvoorbeeld de emotie Blij als positief te bestempelen en Boos als negatief. Maar alle emoties hebben evenveel bestaansrecht, omdat zij ieder een eigen functie hebben.

- Boos leert je bijvoorbeeld om grenzen aan te geven.

- Bang waarschuwt je voor gevaar en voorkomt dat je jezelf of een ander schade of pijn berokkent.

- Blij werkt als motivator om iets nog een keer te doen en

- Bedroefd helpt je om te rouwen.

Het gaat er meer om dat je emoties in balans zijn. Je kunt wel TE Bang reageren, of TE Boos. Of zelfs TE Blij. Dan kun je wel spreken van positief of negatief. Alleen is de emotie zelf niet positief of negatief, maar de manier waarop je ermee omgaat. Een emotie is een tool. Een ding om te gebruiken. Met een schaar moet je ook niet wild gaan zwaaien, dan kan je iemand anders of jezelf pijn doen.


Wie jong begint…